EKSPOZYCJA W DOMU URODZENIA FRYDERYKA CHOPINA (2010-14)
Galeria »

Po gruntownej rewaloryzacji całego założenia zmianie uległa w 2010 r. ekspozycja wewnątrz zabytkowej oficyny. W nowym kształcie znacznie odbiega od dotychczasowego sposobu prezentacji dworku. Ekspozycja nie kojarzy się z tradycyjnie pojmowanym muzeum, al. stanowi miejsce indywidualnego doświadczania klimatu i przestrzeni, w której przyszedł na świat i bywał Fryderyk Chopin. W tym celu zrezygnowano z dużej liczby eksponatów, a istotnym elementem ekspozycji uczyniono opowieść prowadzącą zwiedzającego (audioprzewodnik) przez park-pomnik i wnętrza Domu Urodzenia Fryderyka Chopina. Przeniesienie akcentu i prowadzenia narracji w sferę wyobrażeniową zasugerowało projektantom użycie oszczędnych środków wizualnych.

Zwiedzający rozpoczynają wizytę od obejrzenia w „Preludium” (budynku recepcyjnym) filmu wprowadzającego, dzięki któremu poznają charakter związku Chopinów z ówczesnymi właścicielami Żelazowej Woli – rodziną Skarbków i ich posiadłością. Film ilustruje specyfikę miejsca, historię przekształcenia skromnej oficyny dworskiej w dworek szlachecki i jego znaczenie dla pamięci i tożsamości narodowej.

 

O Żelazowej Woli opowiada Alicja Knast, Kurator Muzeum Fryderyka Chopina w okresie przygotowania i otwarcia ekspozycji stałej (2010-14)

Refleksja gdzie i po co jedziemy zaczyna się już w drodze do Żelazowej Woli. Jest tutaj czas, miejsce i sposobność, żeby usiąść i pomyśleć. Przygotowaliśmy naszą ofertę dla trzech grup docelowych. Dla tych, którzy przyjeżdżają po raz pierwszy do Żelazowej Woli z wycieczką. Po drugie, dla dzieci szkolnych. Są lekcje muzealne, prowadzone przez zespół Żelazowej Woli. Po trzecie dla osób, które przyjeżdżają na weekend i chcą odpocząć w parku, wysłuchać koncertu, zajrzeć do księgarni, czy do restauracji. Mam nadzieję, że dzięki temu uda nam się stworzyć miejsce wyjątkowe, które będzie przyciągało ludzi. Chopin będzie celem podroży al. też pretekstem, żeby pielęgnować w dzieciach i młodzieży poczucie piękna i harmonii.

Żelazowa Wola ma swój kształt, który bardzo mocno ewoluował od momentu kiedy Chopinowie opuścili te rejony. Księga Gości jest motywem przewodnim ekspozycji w Dworku Chopina. Pierwsze wrażenia, emocje i przemyślenia zwiedzających, zapisywane na gorąco są zawsze nieocenionym dokumentem w przestrzeniach muzealnych. Eksponujemy pierwszą księgę założoną przez Towarzystwo Muzyczne, aby w ten sposób uzmysłowić jak żywo reagowano na to miejsce w 1894 roku.

Wysłuchał Krzysztof Komarnicki

 

Zwiedzanie

W budynku „Preludium” goście otrzymają audioprzewodniki albo pobierają aplikacje na telefony przenośne, które poprowadzą ich przez główną aleję parku-pomnika do domu, w którym urodził się Fryderyk Chopin.

Nowa ekspozycja zakłada podział na dwie części odpowiadające pierwotnemu podziałowi funkcjonalnemu budynku na część mieszkalną i gospodarczą. Zwiedzanie rozpoczyna się od „Piekarni” w której wnętrzu dominuje monochromatyczna fotografia osób przybyłych na uroczystość odsłonięcia pomnika Chopina w 1894 roku – na pierwszym planie widzimy rosyjskiego kompozytora Milija A. Bałakiriewa i przedstawicieli Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. To jedno z najwcześniejszych przedstawień oficyny. W tym pomieszczeniu pokazano również zdjęcie przedstawiające ludzi w bryczkach przybyłych na to wyjątkowe święto i fotografię oficyny z lat 20. XX wieku. Jest to wstęp do opowieści o historii Żelazowej Woli, jej odejściu w niepamięć na przestrzeni lat, ponownym odkryciu i odbudowie.

Już z „Piekarni” widać dominujący element kolejnego pomieszczenia – „Pokoju Gospodyni”. Na szklanej tafli prezentowane jest zdjęcie grupy osób uczestniczących w odsłonięciu obelisku ku czci Chopina w 1894 roku. Również ta fotografia jest monochromatyczna, w jej tle umieszczono reprodukcje pocztówek z początku ubiegłego stulecia i afiszy koncertów, z których dochód przeznaczony był na wykup, a potem odbudowę Domu Urodzenia Fryderyka Chopina. Wszystko to umieszczono w izbie, którą najprawdopodobniej zamieszkiwała dworska gospodyni. Ekspozycja oparta na ikonografii od początku XX wieku do lat 30. jest dalszym ciągiem opowieści o przebudowie oficyny.

Kolejne pomieszczenie – „Izba czeladna” przenosi nas w lata 30. ubiegłego stulecia czyli historycznego momentu, kiedy oficyna staje się dworkiem szlacheckim. Po lewej stronie w „Alkowie” – dawniej fałszywie uznawanej za miejsce urodzenia Fryderyka Chopina – prezentowana jest Księga Pamiątkowa, która została umieszczona w oficynie w 1895 roku. Znajdują się w niej wpisy pierwszych gości odwiedzających Żelazową Wolę. W oknie za Księgą umieszczono fotografię ilustrującą orkę podczas zakładania parku w latach 30. XX w. Na bocznych ścianach alkowy prezentowane są wybrane wpisy z pierwszej Księgi Pamiątkowej. W pomieszczeniu znalazły się również reprodukcje projektów mebli – akwarel namalowanych przez Kazimierza Hugo-Badera. Umieszczono w nim też fortepian, prezentowany jeszcze przed remontem. Ekspozycję dopełnia fotoplastikon, gdzie eksponowane są zdjęcia z lat 30. ubiegłego wieku przedstawiające kolejne etapy remontu chopinowskiej oficyny.

Następnie zwiedzający wchodzą do pierwotnie mieszkalnej część oficyny. W „Pokoju Skarbków i Chopinów” zwiedzający dowiadują się o szczegółach bliskich relacjach obu rodzin ‒ na ścianach wiszą portrety z ich wizerunkami. W gablotach wyeksponowano reprodukcję pierwszego wydania Poloneza g-moll z 1817 roku dedykowanego Wiktorii Skarbek, list Fryderyka Chopina pisany do Jana Białobłockiego z Żelazowej Woli w Wigilię 24 grudnia 1825 roku i prezent od Anny Skarbkówny dla Mikołaja Chopina – francuski przekład Georgik Wergiliusza.

Kulminacyjnym punktem ekspozycji w dworku jest „Pokój Urodzenia Fryderyka Chopina”. Charakter nadają tej izbie dwa strumienie światła, wydobywające z mroku fortepian i portret Fryderyka Chopina. Całości dopełniają dwa wydruki dokumentów związanych z narodzinami kompozytora, ukazujące rozbieżności wokół daty urodzin Fryderyka.

Zwiedzanie Domu Urodzenia Fryderyka Chopina kończy wizyta w „Pokoju z Księgą Pamiątkową” stanowiąca symboliczne pożegnanie z niezwykłym miejscem, jakim jest Żelazowa Wola. Przy wyjściu umieszczona jest tradycyjna księga pamiątkowa. Zwiedzający mogą wpisywać się do niej, kultywując pamięć Fryderyka Chopina tak, jak czynili to pierwsi goście odwiedzając to miejsce w końcu XIX w. Dają tym samym wyraz uczuciom wywołanym przez genius loci Żelazowej Woli.

Stanowiska audioprzewodników znajdują się również w parku ‒ po wybraniu numeru uruchamiają się krótkie informacje związane z jego ciekawymi miejscami i historią. Zbliżając się z audioprzewodnikiem do znaków z nazwami nowych wielofunkcyjnych budynków, zwiedzający może posłuchać muzyki Chopina.

 

Kurator: Alicja Knast.

Autorami scenariusza audioprzewodnika są: Zbigniew Brzoza, Tomasz Śpiewak i Mariola Wojtkiewicz.

Scenografię stworzyli: Marcin Jarnuszkiewicz, Beata Nyczaj i PPH Mega.

Projekt graficzny współtworzyły warszawskie Bakalie Studio i włoska pracownia Migliore e Servetto Architetti Associati, która wcześniej zrealizowała projekt ekspozycji stałej w Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie.

Nasadzenie w parku zostało dofinansowane w formie dotacji przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

 

Miejsca w Parku

 

Preludium – budynek wejściowo-recepcyjny rozwiązany jako parterowy pawilon ogrodowy. Tu mieszczą się kasy, stanowiska do wydawania audioguide’ów, sklep z pamiątkami i kawiarnia.

 

 

Polonez – mostek na Utracie

 

 

Mazurek – mostek na Utracie

 

 

Barkarola - scena nad stawem wraz z zapleczem. Miejsce koncertów plenerowych, które odbywać się tam będą w miesiącach letnich.

 

 

Scherzo – na tyłach parku usytuowana jest oranżeria, gdzie będzie można kupić rośliny wprost z Żelazowej Woli.

 

 

Nokturn – dawny salon ogrodowy na tyłach Dworku z alejką prowadzącą do pomnika Chopina autorstwa Józefa Gosławskiego.

 

 

Etiuda – to budynek reprezentacyjno-gościnny, w którym zlokalizowano wielofunkcyjną salę na ok. 80 miejsc. Po przeciwnej stronie hallu znajduje się restauracja na ok. 40 osób. Szklane ściany budynku, lekkie i transparentne, pozwalają na stały kontakt z uroczym parkiem.

 

NFOŚiGW