ZAŁOŻENIA

Muzeum Chopina i jego oddziały, wypełniając zadania Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, realizuje zróżnicowane cele wystawiennicze. Otwarcie w marcu 2010 ekspozycji stałej przyciągnęło szerokie grono różnorodnych odbiorców. Ekspozycja ta, pełniąc nadal rolę wiodącą w prezentacji sylwetki Chopina i jego twórczości, wymaga stale ożywiającego ją dialogowania i przewartościowywania. Tę rolę pełnią wystawy czasowe realizowane w przestrzeniach poza ekspozycją stałą, niekiedy mające formę interwencji w jej tkankę. Wystawy czasowe skierowane są do szerokiego kręgu odbiorców – od osób zainteresowanych szeroko pojmowaną kulturą przeszłości i teraźniejszości po melomanów i publiczność skłaniającą się ku sztuce współczesnej. Zgodnie z misją, w myśl której tworzenie i przekazywanie wiedzy łączone z doświadczeniami artystycznymi jest jednym z priorytetowych działań Muzeum, łączenie sztuki i wiedzy jest celem działań wystawienniczych w latach 2012-16.

W ramach działań wystawienniczych w latach 2012-16 planowane jest prowadzenie równoległe, z różnym rozłożeniem akcentów, trzech wątków:
1.    Chopin – historia-kontekst-dziedzictwo,
2.    ikonosfera Chopinowska,
3.    interwencje dźwiękowo-wizualne.

Trzy wątki wzajemnie uzupełniają się i przenikają, obejmując najistotniejsze w działalności Muzeum sfery związane z refleksją nad historią (tożsamością), współczesnością rozumianą szeroko, ale mającą za punkt odniesienia otaczające nas zjawiska wizualne i dźwiękowe oraz aktualizacjami znaczenia i roli Chopina i jego dzieła w przeszłości i teraźniejszości. Niektóre z wystaw realizowanych po 2010 roku wpisać można w kolejne z wątków – np. w wystawie PLAKAT 2010. POSTSCRIPTUM refleksji została poddana ikonosfera plakatów powstałych z okazji Roku Chopinowskiego, a w wystawie daru Marka Kellera (listy Chopina i Jane W. Stirling) pokazaliśmy nowy, niezwykle istotny zespół rękopisów uzupełniający kolekcję Muzeum.

W ramach wątku Chopin – historia-kontekst-dziedzictwo prezentowane są obiekty, które stanowią rdzeń kolekcji Muzeum. Refleksja naukowa nad ich znaczeniami rozszerzona zostaje o przedstawienie dziejów kolekcjonowania, a w wystawach tego wątku akcent położony na historię nie pozbawiony jest zastanowienia nad konstruowaniem tożsamości w wieku XIX i współczesności.

W wątku podejmującym refleksję nad ikonosferą Chopinowską przyglądamy się funkcjonowaniu wizerunków Chopina i z nim związanych w różnych warstwach obiegu wizualnego. Analiza szeroko pojętej kultury wizualnej pozwala dostrzec, w jaki sposób medium i jego miejsce warunkuje nie tylko wyraz, ale znaczenia. Trwanie niektórych schematów wizualnych i ich aktualizacja, a z drugiej strony zrywanie z utartymi modelami wyznaczają drogi, którymi podąża współczesny odbiorca.

Wątek interwencji dźwiękowo-wizualnych to wejście w dialog i dekonstrukcja ekspozycji stałej. To postawienie pytań o współczesną kondycję otaczającego nas pejzażu dźwiękowego, słuchacza i słuchania. Zmiany w otoczeniu dźwiękowym i w modelach percepcji, które słyszał Chopin aktualne są dzisiaj, choć zmieniła się skala, środki i obyczaje. Czy słuchając Chopina możemy usłyszeć przeszłość uchem kompozytora? Jak inaczej słyszymy i słuchamy dzisiaj Chopina, otoczeni współczesnymi pejzażami dźwiękowymi?

Program wystawienniczy w Żelazowej Woli skoncentrowany jest na nowej ekspozycji stałej w Domu Urodzenia Fryderyka Chopina. Zabytkowy park i Dom Urodzenia są punktem odniesienia, ale nie wyczerpują potencjału miejsca. Odmienny charakter tego oddziału Muzeum Chopina pozwala mówić nie tylko o historii i kolekcjonowaniu, ale o drodze wiodącej do wzniesienia parku-pomnika Chopinowi i postawom jego twórców, a przy tym prowokuje do zadawania pytań jakie znaczenia mają one we współczesności. Wątek ikonosfery Chopinowskiej jest natomiast w Żelazowej Woli skoncentrowany na tematach związanych z konstruowaniem wizerunku miejsca, a interwencje wizualno-dźwiękowe wchodzą tam w dialog tak z żywą tkanką parku i architektury, jak z wielowymiarowością twórczości Chopina.

[MJ]