KRYSTIAN BURDA
Galeria »

W sobotę, 15 czerwca 2013 roku w Żelazowej Woli odbył się wernisaż nowej wystawy czasowej Muzeum Fryderyka Chopina zatytułowanej „Krystian Burda. Droga do Żelazowej Woli – studium czasoprzestrzeni". Wystawa poświęcona jest unikatowej koncepcji artystycznej pomnika-drogi dedykowanego Fryderykowi Chopinowi. Kuratorami wystawy są Maciej Janicki i Mariola Wojtkiewicz ze strony Muzeum Fryderyka Chopina oraz Sarmen Beglarian i  Sylwia Szymaniak ze strony Fundacji Polskiej Sztuki Nowoczesnej. 

Sala wystaw czasowych w pawilonie Preludium w Żelazowej Woli, wystaw czynna: 15 czerwca 2013-16 lutego 2014.

Konferencja naukowa: 23 października 2014 (materiały audiowizualne poniżej).

Publikacja katalogu/książki pokonferencyjnej: czerwiec 2014.

Prezentacja projektu podczas XVII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. F. Chopina w foyer I balkonu w gmachu Filharmonii Narodowej: 1-23 października 2015.

 

Projekt pomnika

Projekt „Droga do Żelazowej Woli – studium czasoprzestrzeni” (1960-61) autorstwa Krystiana Burdy to koncepcja pomnika poświęconego Fryderykowi Chopinowi, która składać się miała z form przestrzennych ustawionych na odcinku 10 kilometrów wzdłuż drogi z Warszawy do Żelazowej Woli. Pomnik przewidziany został do oglądania z okien samochodu jadącego z prędkością 60 km/h.

Film Burdy, koncepcja pomnika-drogi, był zakończeniem kilkuletnich studiów i badań nad zagadnieniem rytmów w czasie i przestrzeni prowadzonych przez artystę w pracowni Oskara Hansena i Jerzego Jarnuszkiewicza w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Koncepcję pomnika Krystian Burda przedstawił podczas obrony swojego dyplomu na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie w 1961 roku. Podczas obrony artysta zaprezentował obok filmu, fragment pomnika w formie makiety, okrągły relief ukazujący widzenie form w ruchu, plansze fotograficzne ilustrujące ideę w przestrzeni, plan lokalizacji i zdjęcia pejzażu mazowieckiego. Częścią projektu był komentarz artysty stanowiący „credo” pracy:

1. Rytm – to czynnik ładu i porządku funkcjonowania świata.
2. Pory roku, dzień, noc – to zmienność rytmu.
3. Człowiekowi wrodzone jest poczucie rytmu (rytm serca, rytm kroków).
4. Bez rytmu nie byłoby muzyki, tańca, plastyki – nie byłoby sztuki.
5. Człowiek XX wieku większe odległości pokonuje różnymi środkami lokomocji.


Podstawowym elementem dyplomu Krystiana Burdy był film, który stanowił wprowadzenie do myślenia o pomniku oglądanym w ruchu. Autor, obrazując idee swojej koncepcji, rejestrował środowisko człowieka i mazowieckie krajobrazy, odnajdując w nich rytmy, które w filmie są wstępem do form przestrzennych prowadzących widza do Domu Urodzenia Fryderyka Chopina. Formy przestrzenne były nagrywane metodą po-klatkową i „z otwartej kamery” z przesuwanej na rolkach makiety, aby odtworzyć wrażenia podróżującego do Żelazowej Woli. Film Krystiana Burdy, zarejestrowany na taśmie szesnastomilimetrowej we współpracy z operatorem Andrzejem Janem Wróblewskim wzbudził kontrowersje podczas obrony. Było to pierwsze zastosowanie tego medium jako głównej części dyplomu na Wydziale Rzeźby ASP w Warszawie.

Dzieło Krystiana Burdy to unikatowa propozycja artystyczna pomnika poświęconego Fryderykowi Chopinowi. Mimo upływu czasu, projekt nadal zdumiewa rewolucyjnym podejściem do  zagadnienia pomnika, rzeźby, przestrzeni, odczuwania i odnajdywania analogii rytmu w naturze i działalności człowieka, zwraca uwagę na udział i rolę przestrzeni w dziele sztuki.

Pokaz projektu Krystiana Burdy w Żelazowej Woli po raz pierwszy po 50 latach przybliża szerokiej publiczności idee artysty. „Droga do Żelazowej Woli – studium czasoprzestrzeni” to niezwykły pomysł monumentalnego, abstrakcyjnego pomnika poświęconego Fryderykowi Chopinowi, zaprojektowany w 150. rocznicę urodzin kompozytora, nie mający analogii w historii sztuki i architektury.

Konferencja naukowa

Wystawie towarzyszy konferencja naukowa poświęcona dziełu Krystiana Burdy -"Droga do Żelazowej Woli – studium czasoprzestrzeni". Z racji interdyscyplinarnego charakteru dzieła Burdy, w którym łączą się rzeźba (formy przestrzenne), film (ruch) oraz muzyka (rytm), jako elementy studium czasoprzestrzeni, do udziału w konferencji zaproszono specjalistów różnych dziedzin, opisujących wybrane zagadnienia, dla których punktem wyjścia będzie dzieło Burdy oraz kontekst jego powstania. Konferencja odbędzie się 23 października 2013 roku w Domu Urodzenia Fryderyka Chopina i Parku w Żelazowej Woli.

 

 

Program konferencji

Część I, 11.00–12.30

1. Karol Sienkiewicz, Pomnik w ruchu
2. Gabriela Świtek, Rytmy sztuk wizualnych. Modernistyczne i pitagorejskie analogie w Drodze do Żelazowej Woli Krystiana Burdy
3. Agnieszka Tarasiuk, Polskie pomniki XX wieku. Trwające, minione, niezaistniałe

 

 

 

 

Przerwa / kawa, 12.30–13.00

 

Część II, 13.00–15.00

1. Ewa Rewers, Struny, ścieżki, drogi
2. Iwona Kurz, Człowiek w synchronii. Antropologia hipotetyczna niepowstałego dzieła
3. Paweł Polit, Rytm Drogi do Żelazowej Woli w filmie Krystiana Burdy i Andrzeja J. Wróblewskiego
4. Michał Libera, Rytmanaliza zaaresztowania

Moderatorzy: Maciej Janicki, Sarmen Beglarian, Sylwia Szymaniak, Mariola Wojtkiewicz (kuratorzy wystawy Krystiana Burdy Droga do Żelazowej Woli – studium czasoprzestrzeni)

 

 

 

 

 

Przerwa / poczęstunek, 15.00–15.30

 

Część III, 15.30–17.00

Dyskusja panelowa poświęcona cyklowi Wtrącenia – interwencje wizualno-dźwiękowe w Parku w Żelazowej Woli (punktem wyjścia cyklu stał się projekt Krystiana Burdy), i cyklowi Sześciolinia – interwencje dźwiękowo-wizualne w Muzeum Chopina, a szerzej - sztuce współczesnej w zabytkowych założeniach parkowo-architektonicznych i muzeach tematycznych (muzycznych), jak również kondycji współczesnego pejzażu dźwiękowego

Uczestnicy dyskusji:

- Paweł Jaskanis (historyk sztuki i archeolog, Dyrektor Muzeum Pałacu w Wilanowie)

- Ewa Jaszczak (konserwator, kierownik Delegatury w Płocku, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków)

- Daniel Koniusz (artysta, kurator artystyczny cyklu Wtrącenia, Asystent w Pracownia Audiosfera, Katedra Intermediów, Wydział Komunikacji Multimedialnej, Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu)

- Anna Tarnawska (architekt krajobrazu, Główny Specjalista ds Parku w Żelazowej Woli, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina)

- dr hab. Maria Popczyk (estetyk, Kierownik Zakładu Estetyki, Instytut Nauk o Kulturze i Studiów Interdyscyplinarnych, Wydział Filologiczny, Uniwersytet Śląski w Katowicach)

 

 

 


Moderatorzy: Maciej Janicki i Mariola Wojtkiewicz

Organizator: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Muzeum Fryderyka Chopina
Partnerzy: Fundacja Polskiej Sztuki Nowoczesnej, Biuro Wystaw, LG Electronics, Muzeum ASP w Warszawie

 

„Wtrącenia. Interwencje wizualno-dźwiękowe”

Praca Krystiana Burdy stała się inspiracją dla uczestników pleneru, którego rezultatem jest cykl interwencji wizualno-dźwiękowych prezentowanych od jesieni 2012 roku w Parku i budynkach Domu Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli. „Droga do Żelazowej Woli – studium czasoprzestrzeni” stanowiła punkt odniesienia dla studentów Pracowni Audio Sfera (Wydział Komunikacji Multimedialnej Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu), którzy przygotowali propozycje dyskretnych interwencji wizualno-dźwiękowych. Przyniosły one refleksję nie tylko nad obszarami ingerencji i językiem wizualno-dźwiękowym, ale również nad współczesną kondycją tak szczególnego miejsca, jakim jest Żelazowa Wola. Odniesienia do dzieła Burdy przeniosły też próby artystyczne na abstrakcyjny poziom – rozważań o rytmie w naturze i sztuce.Więcej o „Wtrąceniach” : http://chopin.museum/pl/exhibition/events/id/479, http://chopin.museum/pl/exhibition/events/id/477

 

[foto Waldemar Kielichowski]