...FIZIS WYJĄTKOWA... NOWE PORTRETY FRYDERYKA CHOPINA W KOLEKCJI MUZEUM CHOPINA
Galeria »

Cztery portrety Chopina powstałe za jego życia prezentowane na wystawie – autorstwa Luigiego Calamatty, Jakoba Götzenbergera i dwa Pauliny Viardot (ur. García) – zostały pozyskane na aukcji 17 października 2012 w paryskim oddziale Sotheby’s. Dzieła te pochodzą z największej w Europie kolekcji muzycznej gromadzonej przez 75 lat przez André Meyera (1884-1974), miłośnika muzyki, mecenasa i przyjaciela artystów. Zakupione zostały do zbiorów Muzeum Chopina dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na wystawie prezentowane są również inne portrety z kolekcji Muzeum, a obok nich, jako kontekst ikonograficzny, dzieła z kolekcji obcych. Wszystkie pokazywane wizerunki powstały za życia Chopina.

Aż do wieku XIX nie znano powszechnie wizerunków słynnych artystów. Nieliczne portrety znajdowały się w rękach prywatnych.. Wiek XIX przyniósł dynamiczny rozwój druku i innych technik reprodukcji. Informacje i twarze ważnych postaci życia publicznego stały się znane szerszym kręgom odbiorców, a wraz z rozpoczynającym się – i trwającym do dziś – uwielbieniem artysty-geniusza narodziła się rozpoznawalna wizualnie osobowość publiczna artysty. Wystawa ukazuje portrety Chopina w kontekście tych przemian.

Chopina portretowali przyjaciele, amatorzy, osoby z najbliższego kręgu, wybitni artyści, al. również twórcy, z którymi nie łączyła go bliższa znajomość. Wizerunki powstałe za życia kompozytora tworzą szerokie spektrum – od rysowanych w prywatnych okolicznościach karykatur, poprzez profesjonalne dzieła niedystrybuowane powszechnie, po wizerunki szeroko rozpowszechniane w różnych mediach. Dzieła te różni charakter (od neutralności po próby przedstawienia osobowości portretowanego), technika (od rysunku piórkiem po litografię i rzeźbę) i funkcjonowanie w obiegu wizualnym (od unikatowości po dystrybucję) – wszystkie wymienione czynniki warunkują stopień realizmu i idealizacji.

W wizerunkach powszechnie znanych za życia Chopina kompozytor przedstawiany jest neutralnie. Wśród wizerunków Chopina brak szeroko rozpowszechnianego portretu kompozytora-pianisty przy instrumencie. Chopin nie jawi się za swego życia jako artysta w porywie twórczym, al. jako dyskretny romantyk i kompozytor-pianista aspirującego społecznie mieszczaństwa i arystokracji. Większość twórców sięga po sprawdzone modele portretu, a przedstawienia alegoryczne i symboliczne powstają w dużej mierze dopiero po śmierci Chopina. Wątki biograficzne o charakterze anegdotycznym znajdują natomiast swoje miejsce w niepublikowanej karykaturze. Czy zatem Chopin ukazywany jest w portretach, cytując George Sand, jako „fizis wyjątkowa, pozbawiona, by tak rzec, i wieku, i płci”, czy może jako człowiek o cielesnej wyrazistości? Czy portret Chopina mówi nam więcej o nim samym, czy może o tendencjach w sposobach obrazowania i różnych interpretacjach osoby kompozytora?

Maciej Janicki

 

Wernisaż 1 marca

Wystawa czynna do 23 czerwca 2013