DAR MARKA KELLERA

Jednym z najistotniejszych celów działania muzeum jest nabywanie nowych muzealiów. Obiekty pozyskuje się korzystając zarówno z ofert osób prywatnych, jak i z międzynarodowego obiegu antykwaryczno-aukcyjnego. Ze szczególnym pietyzmem poszukiwane są chopiniana, które uważa się  za zaginione.

 

Historia strat pamiątek po kompozytorze wpisana jest niezwykle mocno w dzieje materialnej spuścizny kompozytora. Nie zostały one oszczędzone w 1863 roku, kiedy nie tylko fortepian, ale i wiele innych pamiątek przechowywanych przez rodzinę kompozytora zostało zniszczonych. Okres wojny 1939-1945 równie dotkliwie naznaczył historię chopinowskiego dziedzictwa, pomimo niezwykłego zaangażowania instytucji i osób prywatnych w zachowanie chopinowskiej spuścizny. Odzyskiwanie rozproszonych po świecie pamiątek związanych z Fryderykiem Chopinem oraz gromadzenie wiedzy o miejscu ich przechowywania to jeden z najważniejszych elementów misji muzeum.

 

Kolekcja Muzeum Fryderyka Chopina to największy w świecie zbiór chopinianów. Jej początki sięgają lat międzywojennych i działalności Instytutu Fryderyka  Chopina, którego powojennym kontynuatorem było Towarzystwo im. Fryderyka Chopina, chociaż jej podwalin dostrzec można już w zorganizowaniu – z inicjatywy Jana Karłowicza – Sekcji Chopinowskiej w Warszawskim Towarzystwie Muzycznym w 1899 roku. TiFC jest właścicielem głównego korpusu kolekcji znajdującej się w muzeum, które od 2005 roku działa w strukturze Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina.

 

Darczyńcą, który najbardziej przyczynił się do zbudowania obecnej kolekcji Muzeum Fryderyka Chopina jest Marek Keller. Jego działalność jako donatora muzeum rozpoczęła się w 1999 roku wraz z nabyciem autografów listów Fryderyka Chopina. Dzięki jego mecenatowi zbiór wzbogacony został o fundamentalne obiekty takie jak m.in. 11 listów Fryderyka Chopina do Wojciecha Grzymały pisanych z Paryża, Nohant i Chaillot w latach 1838-1849, 2 listy kompozytora do George Sand pisane z Paryża w 1846 i 1847 roku, czy list Fryderyka Chopina do Marie de Rozierès pisany z Londynu w 1848 roku.

 

W roku 1999 Marek Keller przekazał do Muzeum Fryderyka Chopina 3 listy, w 2000 roku 8 listów, 9 listów w roku 2003 i 1 list w roku 2005. W sumie Marek Keller podarował do Muzeum 21 obiektów o najwyższej randze dla dziedzictwa chopinowskiego.

 

Współpraca nawiązana w 1999 roku przez ówczesną kustosz muzeum Panią Hannę Wróblewską-Straus a Markiem Kellerem i pielęgnowana przez cały ten okres, zaowocowała w 2011 roku przekazaniem do kolekcji muzeum kolejnych 47 obiektów.

 

Pomoc finansowa Marka Kellera umożliwiła powiększenie kolekcji Muzeum Fryderyka Chopina o najcenniejsze nabytki. W uznaniu zasług Marek Keller otrzymał w 2003 roku odznaczenia państwowe: Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej przyznany przez Prezydenta RP oraz odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej“ przyznany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

Marek Keller, mieszkający w Paryżu i Meksyku, jest żywo zaangażowany w pielęgnowanie dziedzictwa kulturowego. Jest Dyrektorem Fundacji Juan Soriano y Marek Keller A.C., zajmującej się popularyzacją twórczości artystycznej Juana Soriano, jednego z najwybitniejszych rzeźbiarzy Meksyku. Dzięki jego staraniom polska publiczność może się zapoznać z dziełami tego artysty w fantastycznym Ogrodzie Rzeźb Juana Soriano we wsi Owczarnia nieopodal Warszawy, zainaugurowanym i otwartym dla publiczności w czerwcu 2009 roku.

 

W 2011 roku kolejny zbiór chopinianów zakupionych przez Marka Kellera został podarowany muzeum i tym samym włączony do kultury narodowej. Znaczenie tego gestu nie da się przecenić. Szeroka publiczność ma niepowtarzalną okazję zapoznania się z częścią kolekcji chopinowskiej udokumentowaną po raz ostatni w okresie międzywojennym i od tej pory uznaną za zaginioną.

 

Na ten bezcenny zbiór składa się ponad czterdzieści rękopisów i wydawnictw XIX-wiecznych przechowywanych przez rodzinę kompozytora. Jest wśród nich 6 listów Fryderyka Chopina z lat 1845-1848 pisanych do rodziny oraz siostry Ludwiki. Listy te, choć znane z odpisów w całości lub we fragmentach, są niezwykle interesujące pod względem paleograficznym i treściowym. Właśnie w tych listach pisanych do rodziny kompozytor fenomenalnie relacjonuje codzienność, swoje nastroje i zmagania. Dzięki darowi autografy mogą być odczytane w całości na nowo. Można spodziewać się, że dzięki temu wiedza o Fryderyku Chopinie zostanie uaktualniona o nieznane szczegóły. 

 

Istotną część zbioru stanowi korespondencja uczennicy Fryderyka Chopina Jane Wilhelminy Stirling pisana po śmierci kompozytora do jego siostry Ludwiki Jędrzejewiczowej. Listy te dokumentują proces pieczołowitego zachowywania pamięci o kompozytorze, m.in. poprzez zbieranie należących do niego rzeczy osobistych, rękopisów muzycznych, korespondencji, a także specjalnie zamówionych po jego śmierci portretów po to, by mogły się znaleźć w rękach rodziny. Przesyłane z Paryża do Warszawy, przechowywane były następnie przez siostry kompozytora i ich spadkobierców. Druga połowa korespondencji Jane Wilhelminy Stirling do Ludwiki Jędrzejewiczowej znajduje się już w kolekcji muzeum.

 

Moment przekazania 47 nowych obiektów do kolekcji muzeum uświetni otwarcie wystawy Ufam, że zawsze będzie można coś dla niego zrobić... (Jane W. Stirling). Dary Marka Kellera dla Muzeum Fryderyka Chopina, na której zaprezentowane zostaną nowe nabytki i ukazana ich rola dla uzupełnienia obecnego zbioru. Wernisaż wystawy uświetni także recital fortepianowy Marka Brachy i interpretacja aktorska listów Jane Wilhelminy Stirling w wykonaniu Marii Seweryn.

 

Dar Marka Kellera:


LISTY:

Fryderyka Chopina do rodziny:

  •  
    • Moi naydrożsi. Odesłali mi wczoray list wasz z Paryża..., 1.go Octobra ([Nohant], 1 października [1845]), ss. 4 zapis.  
    • Moi nayukochańsi. Odebrałem list wasz ostatni..., Paryż. Piątek 12 Decembra (Paryż, 12 grudnia [1845]), ss. 4 zapis.
    • Naydroższe kochania. Jeżeli zaraz się nie odpisze..., Zaczęty w tydzień przed Wielkanocą / a kończy się [wyraz nieczytelny zakreślony] / 19 kwietnia ([Paryż, 28 marca] – 19 kwietnia [1847]), ss. 4 zapis.
    • Nayukochańsze Dzieci. Nie odpisałem zaraz bo strasznie zajęty jestem..., Boże Narodzenie. 1847 ([Paryż, 26 grudnia 1847 – 6 stycznia 1848]), ss. 2 zapis.
    • Moje Życie. Co się waszych xiążek tycze..., (Czwartek 10 fevrier 1848, [Paryż], 10 lutego 1848), ss. 4 zapis.
    • Nayukochańsi. Dawno do was niepisałem... Piątek 11 fevrier 1848 ([Paryż], 11 lutego 1848), ss. 4 zapis.
    • Koperta do listu Fryderyka Chopina do Justyny Chopin w Warszawie zaadresowana Madame / Madame Chopin / par Berlin à Varsovie / en Pologne / Ulica nowy świat w domu  W. Pana Barcińskiego / obok ulicy Wareckiej, niedaleko Bentkowskiego.

 

Jane Wilhelminy Stirling do Ludwiki Jędrzejewiczowej w Warszawie:

 

  • Bien chère Amie votre lettre était attendue..., le 20 Mars 1850 ([Paryż], 20 marca 1850), ss. 8 zapis.
  • Chère Amie. Je reçois à l’instant..., le 13 Juin 1850 ([Paryż], 13 czerwca 1850), ss. 2 zapis.
  • Chère Amie. Il nous tarde d’avoir..., le 16 Juillet 1850 ([Paryż], 16 lipca 1850), ss. 8 zapis., wraz z kopertą. 
  • Chère Amie. J’ai été très désappointée..., Barnton House / Cramond. Ecosse (Barnton House. Cramond. Szkocja [10 października 1850]), ss. 4 zapis.
  • Je l’ai donné…, (Paryż, [przed 17 października 1850]), list niekompletny, brak początku i końca, ss. 8 zapis.
  • Bien chères Amies. Je ne peux pas..., Jeudi 17 Ocbre 1850 / Paris (Paryż, 17-18 października 1850), ss. 6 zapis.
  • Chère Amie. Je vous prie de m’écrire..., Maison Valin [?] /  81 [?] Avenue des Champs Elysées / 22 Ocbre 1850 ([Paryż], 22 października 1850), ss. 4 zapis.  
  • Bien chères Amies encore un jour..., Mercredi le 30 Ocbre 1850 ([Paryż], środa 30 października 1850), ss. 8 zapis.
  • Bien chère Amie. Notre bonne Made..., Maison Valin / 69 Avenue des Champs Elysées / Paris le 4 Novbre 1850 (Paryż, 4 listopada, 1850), ss. 8 zapis.
  • Chère Amie. Merci bien de votre prompte réponse..., le 10 Novbre 1850 ([Paryż], 10 listopada 1850), ss. 4 zapis.
  • J’ai défait un des paquets..., Dimanche 24 Novbre ([Paryż], niedziela, 24 listopada [1850]), ss. 4 zapis., wraz z kopertą. 
  • Bien chère Amie. Je veux finir..., Barnton House / Edinbourg Ecosse / 31 Decbre 1850 (Edynburg, 31 grudnia 1850), ss. 4 zapis., wraz z kopertą.
  • Bien chère Amie. Voilà bien long temps...,  12 Avenue Lord Byron / Beaujon. Paris / le 1er Mars 1851 (Paryż 1 marca 1851), ss. 4 zapis., wraz z kopertą.
  • Bien chère Amie. J’arrive chez la Csse Lanne [?], ([Paryż, 14 czerwca 1851]), ss. 4 zapis.
  • Chère Amie votre souvenir nous est toujours..., 12 Rue du Château Neuf / St Germain en Laye  / 23 Juillet 1851 ([St. Germain-en-Laye], 23 lipca 1851), ss. 4 zapis., wraz z kopertą.
  • Bien chère Amie. Je pense avec plasir..., 12 Rue du Chateau [!] Neuf / St. Germain en Laye / Mercredi 17 Sepbre / 51 (St. Germain-en-Laye, 17 września 1851), ss. 10 zapis.
  • Bien chère Amie. Je désir bien avoir..., 12 Rue du Château Neuf / St Germain en Laye / le 30 Sepbre 1851 (St. Germain-en-Laye, 30 września 1851), ss. 8 zapis.
  • Bien chère Amie Votre lettre m’est arrivée..., ([St Germain-en-Laye, 29 października 1851]), ss. 8 zapis.
  • Bien chère Amie. Votre lettre m’est arrivée..., 3 Avenue Fortuna / Beaujon le 26 Novbre 1851 ([Paryż], 26 listopada 1851), ss. 4 zapis.
  • [...] il m’a repondu [sic!] „attendez un moment“!..., [Paryż, po 6 marca 1852], list niekompletny, brak początku, ss. 4 zapis.
  • Koperta do nieustalonego listu Jane Stirling do Ludwiki Jędrzejewiczowej zaadresowana: Madame / Madame Jędrzejewicz.

 

inne:

  •  
    • List sygnowany literą G do pana Fontaneille, mon [wyraz nieczytelny] ami..., Lundi 28 av[ril?] [1828], z dopiskiem adresata na s. 4 datowanym 17 août 1828, ss. 4 (w tym s. 1 i s. 4 zapis.).
    • List do nieustalonej osoby pisany w imieniu[?] księżnej Somerset, Parklane [park Lane?], Wednesday / 24: May. 48 (środa, 24 maja [18]48), ss. 2 (w tym s. 1 zapis.).
    • List Katherine Erskine do Ludwiki Jędrzejewiczowej w Warszawie, Votre bonne lettre que je viens de reçevoir…, Paris le 19. Avril / 50 (Paryż, 19 [-24] kwietnia 18[50]), ss. 6 zapis.
    • List sporządzony nieznaną ręką do nieustalonego adresata, b.d., ss.  20 zapis.

RĘKOPISY:

  •  
    • Zanotowane nieustalonym charakterem pisma oraz ręką Jane Wilhelminy Stirling na kawałku papieru oderwanym od większej całości Artôt / présente Madelle / Kologrivoff, ss. 2 (w tym s. 1 zapis.). 
    • Katherine Erskine zawierający teksty przepisane z Biblii, I do not know..., ss. 4 (w tym s. 1-3 zapis.). 
  • Izabelli Barcińskiej zawierający kopie wierszy zawierający kopie wierszy Zygmunta Krasińskiego Do Kajetana Koźmiana oraz Kajetana Koźmiana Odpowiedź sporządzone na podstawie czasopisma „Nowiny“ 1855 nr 1, 1855, s. 3 i s. 4, ss. 4 (w tym s.1 i s. 3 zapis.).
  •  
    • Laury [Ludwiki?] Ciechomskiej, karta z adnotacją Listy Chopina, ss. 2 (w tym s. 1 zapis.)
    • Sygnowany LCiech, sporządzony ręką Laury [Ludwiki?] Ciechomskiej, Zostały mi zwrócone następujące / przedmioty przez p. Leopolda Binentala / dn. 8.XI.1930..., ss. 2 (w tym s. 1. zapis.).


RYSUNKI:

  •  
    • Dwa rysunki nieustalonego autorstwa na karcie złożonej z 4 stron przedstawiające: postać kobiety siedzącej na pomniku, czarna kredka, (rys. na s. 1) oraz postać mężczyzny stojącego na cokole, czarna kredka, (rys. na s. 3, na s. 2 widoczne odbicie rys.).


DRUKI NALEŻĄCE DO FRYDERYKA CHOPINA:

  •  
    • Bilet wstępu dla dwóch osób na próbę generalną Symphonie militaire (Grande Symphonie militaire funèbre et triomphale op. 15) Hectora Berlioza, która odbyła się w niedzielę 26 lipca 1840 w Salle des Concerts de la rue Neuve-Vivienne w Paryżu, k. 1.

Druki faksymilowe z kolekcji Fryderyka Chopina:

  •  
    • Fautes de Gravure dans les pages de la première édition des Cours de
    • contre-point Luigi Cherubiniego, dołączone do „Revue et Gazette Musicale“ 1836 nr 23, 5 VI, po s. 190 (w ramach tekstu zamieszczonego na s. 185-194), k. 2.
    • Trzy jednostronicowe listy: Niccolò Paganiniego do Hectora Berlioza, Paryż, 18 grudnia 1838; Hectora Berlioza do Niccolò Paganiniego, Paryż, 18 grudnia 1838; Julesa Janina do Hectora Berlioza, [Paryż], 20 grudnia 1838, dołączone do „Gazette Musicale“ 1838 nr 51, 23 XII, po s. 516, k. 1.
    • Podpisy znakomitości muzycznych, dołączone do „Revue et Gazette Musicale“ 1844 nr 1,  7 I, k. 8.