Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie - największa kolekcja chopinianów na świecie.

Powstały w 1934 Instytut Fryderyka Chopina stworzył początki kolekcji dzisiejszego Muzeum. Przed II wojną zbiory liczyły trzynaście autografów muzycznych i listów, dziś jest to ponad 5 tysięcy obiektów, wśród których znajdują się autografy i pierwodruki dzieł Chopina, jego korespondencja, pamiątki, dokumenty, ważne edycje dzieł kompozytora i jemu współczesnych oraz obrazy, grafiki i rzeźby.

1953 w Pałacu Ostrogskich otwarta została siedziba Muzeum pod szyldem Towarzystwa im. Fryderyka Chopina, a od 1955 zaczęto organizować wystawy. Równocześnie Muzeum powiększało swoje zbiory. Czyni to cały czas prowadząc poszukiwania na rynkach antykwarycznych i aukcjach, wiele zawdzięcza również ofiarności donatorów.

Trzon kolekcji zarządzanej obecnie przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina stanowią depozyty Towarzystwa im. Fryderyka Chopina. Pozostałe zbiory Muzeum są własnością NIFC, Skarbu Państwa oraz innych instytucji i osób prywatnych. Część autografów ze zbiorów przechowywanych przez Muzeum i tych, zgromadzonych w Bibliotece Narodowej, zostały w 1999 roku wpisane na listę "Pamięć Świata" ("Memory of the World Register") UNESCO.

Obok działalności wystawienniczej i konserwatorskiej Muzeum zajmuje się naukowym opracowywaniem zbiorów - wydaje katalogi i inne publikacje naukowe. Udostępnia zbiory badaczom. Prowadzi działalność popularyzatorską.

Muzeum ma dwa oddziały - w Żelazowej Woli i "Salonik Chopinów" w Pałacu Krasińskich w Warszawie.

KOLEKCJA MUZEUM FRYDERYKA CHOPINA

Dział Zbiorów Specjalnych obejmuje rękopisy (ok. 800 pozycji inwentarzowych), druki (ok. 300 pozycji inwentarzowych), zbiory ikonograficzne i pamiątki (ok. 4000 pozycji inwentarzowych). Kolekcję uzupełniają fotokopie i faksymilia oprawione w ramy (ok. 150 poz.) oraz zestawy wystaw złożone z fotografii czarno-białych i sepiowych (13 zestawów tematycznych ).

Wśród rękopisów najcenniejszą grupę stanowią autografy Fryderyka Chopina: szkice, fragmenty i dzieła kompletne, szkice i studia muzyczne, notatki do metody gry fortepianowej, listy do dwudziestu sześciu adresatów, powinszowania, dedykacje na kartach tytułowych wydań utworów muzycznych i książek oraz na kartach pojedynczych, koperty do listów, notatki i rysunki w kalendarzykach - notatnikach z lat 1834, 1848 i 1849, podpisy na książce, paszporcie i powinszowaniu napisanym przez Emilię Chopin, rysunki, zeszyt do kaligrafii z okresu nauki w Liceum Warszawskim.

W zbiorach Muzeum są także kopie dzieł Chopina, sporządzone przez jego przyjaciół-muzyków (np. Juliana Fontanę, Auguste Franchomme'a i Thomasa Tellefsena), autografy muzyczne osób z kręgu Chopina (np. Józefa Elsnera, Józefa Jawurka i Józefa Stefaniego), rękopisy listów adresowanych do Fryderyka Chopina i listów o nim, a także rękopisy listów pisanych przez osoby związane z tradycją chopinowską, będące cennym źródłem na temat spuścizny po kompozytorze. Nadto interesujące teksty pisane przez przyjaciół Chopina: Oskara i Wilhelma Kolbergów, spisy przedmiotów należących do Fryderyka Chopina sporządzone przez członków jego rodziny i uczennicę Jane Wilhelminę Stirling oraz rękopisy najbliższej rodziny kompozytora.

Cztery tomy (pięćdziesiąt cztery opusy) z pierwszymi i późniejszymi nakładami dzieł Fryderyka Chopina (zawierające poprawki i skreślenia kompozytora) stanowią dla badaczy twórczości Chopina niezwykle wartościowy materiał źródłowy, podobnie jak wielotomowe The Oxford Original Edition of Chopin's Works z 1932 roku. Grupę druków dopełniają woluminy z biblioteki państwa Chopinów (m.in. nagroda książkowa, którą F. Chopin otrzymał w Liceum Warszawskim), bilety wizytowe Chopina i osób z jego kręgu, zaproszenia na pogrzeb F. Chopina.

Na zbiory ikonograficzne Muzeum składają się: obrazy olejne, akwarele, rysunki, miniatury portretowe, rzeźby, płaskorzeźby, medale, medaliony i plakiety, grafika, fotografie i fotokopie, druki artystyczne i okolicznościowe w małych nakładach, plakaty i varia.

Do najcenniejszych eksponatów ikonograficznych należą portrety wykonane za życia Chopina. Są to między innymi pierwsze znane, datowane wizerunki młodocianego kompozytora, wykonane w sztambuchu przez Elizę Radziwiłłównę; medal z wizerunkiem Chopina J.-F. Bovy'ego, kamea Luigi Islera z ok. 1842; nadto rysunek Franza-Xavera Winterhaltera z1847, prace Teofila Kwiatkowskiego - przyjaciela Chopina, który przedstawiał go w wielu ujęciach (Chopin w stroju domowym - rysunki podmalowane akwarelą, Ostatnie chwile Chopina - portret olejny, Chopin na łożu śmierci - rysunki i akwarele) oraz rzeźby J.-B.-A. Clésingera (biust i maska pośmiertna).

Słynne portrety Chopina, powstałe za jego życia w latach 1838 i 1847, wykonane przez zaprzyjaźnionego z kompozytorem Eugène'a Delacroix i modnego ówcześnie portrecistę Ary Scheffera - znajdują odpowiedniki w zbiorach Muzeum w dobrych kopiach, wizerunkiem z natury jest też odbitka fotografii Fryderyka Chopina (L. Bisson, ok. 1846), wykonana z wiernej kopii oryginalnego negatywu. Z dorobku późniejszych autorów można natomiast wymienić interesujące prace Dunikowskiego, Karnego, Markiewicza, Nitschowej, Laszczki, Sikory, Weissa, Wyczółkowskiego oraz wielu artystów z młodszego pokolenia.

Grupa pamiątek obejmuje osobiste przedmioty należące niegdyś do Fryderyka Chopina (fortepian, złoty zegarek, kalendarzyki-notatniki, ołówek, breloczek, spinki do gorsu, pudełeczko na cukierki, chusteczka z monogramem), a także kosmyk włosów i zasuszone kwiaty z łoża śmierci.

Znaczna część obiektów, prócz wartości artystycznych, posiada znaczenie dokumentacyjne, są to przede wszystkim medale, fotografie, plakaty. Powstawały one w związku z obchodami rocznic kompozytora, a także z takimi imprezami chopinowskimi organizowanymi w kraju i poza granicami, jak festiwale, koncerty, wystawy, Międzynarodowe Konkursy Pianistyczne im. Fryderyka Chopina, doroczne festiwale w Mariańskich Łaźniach i Valdemosie.

Oprócz zbiorów ikonograficznych najściślej związanych z Chopinem przechowuje się i gromadzi dokumenty związane z jego otoczeniem, np. uczniami, odtwórcami jego twórczości (Rubinstein, Paderewski). Stale również uzupełnia się zbiory widokami miast, w których Chopin przebywał lub które odwiedzał, portretami osób, z którymi się stykał i przyjaźnił oraz obiektami mówiącymi o atmosferze ówczesnych lat. Ozdobą ekspozycji są instrumenty z epoki - fortepiany firmy Buchholtz, Erard i Pleyel, fortepian skrzydłowy A. Leszczyńskiego?, XIX-wieczny fortepian-żyrafa. Ważną częścią zbiorów jest wyposażenie gabinetu profesora Jerzego Żurawlewa, wybitnego pianisty i pedagoga, twórcy Międzynarodowych Konkursów Pianistycznych im. Fryderyka Chopina.