GALLERY TALKS Z TŁUMACZEM JĘZYKA MIGOWEGO

We are sorry but the following text is not available in the English language
 

Gallery talks prowadzone przez animatorów ekspozycji Muzeum Fryderyka Chopina z tłumaczem języka migowego.

Wstęp wolny po dokonaniu rezerwacji. Rezerwacja: edukacja@nifc.pl oraz pod numerem telefonu: (22) 44 16 251/252 (kasy Muzeum).

Szczegółowe informacje na stronie internetowej Muzeum w zakładce aktualności: www.chopin.museum/pl

Zderzenie światów? – podróż Fryderyka Chopina do Wielkiej Brytanii w 1848 roku.

Ramowy plan spotkania

1. Przyczyny wyjazdu Chopina do Wielkiej Brytanii:

– polityczne. Narastające napięcie społeczne w Paryżu, obalenie monarchii Ludwika Filipa (rewolucja lutowa). Przy okazji krótko przedstawię stosunek Chopina i Francuzów do walki Polaków o  niepodległość.

– finansowe. Potrzeba poprawienia sytuacji finansowej (zastój na rynku korepetycji spowodowany zamieszkami),

– osobiste. Chęć ucieczki od myśli o George Sand (koniec związku nastąpił w 1847 roku). Namowy uczennicy, Szkotki Jane Stirling, na  tournee po Wielkiej Brytanii.

2. Zderzenie Światów – Paryż w Londynie (azyl dla  francuskiej arystokracji szukającej schronienia przed zamieszkami rewolucyjnymi; najbogatsze miasto świata), Londyn w Paryżu (moda, sposób bycia-dandysi, Franglais)

– les dandys le bon ton i le dandys ridicoule.

– status artysty w Paryżu (Balzac o grze Chopina: „dusza wypowiadająca się w liryzmie) i w Londynie (Thackeray o grze Chopina: “ładniutka muzyka”). Chopin do Grzymały: „Jeśli powiesz: artysta, tak Ci anglik myśli, że malarz architekt albo snycerz…)”. Muzycy na usługach angielskich możnych.

– geografia i ciekawostki kulturowe kraju rządzonego przez Królową Wiktorię: centrum XIX-wiecznego kapitalizmu, zadymienie (zapylenie) industrialnego Londynu, wysokie ceny, pragmatyczni, acz uprzejmi ludzie.

– angielski spleen a napady smutku u Chopina. Rozróżnienie pomiędzy stanem zdrowia powodującym apatię i zniechęcenie, a „modą” na smutek.

– Greszon Błoteszon, czyli zabłocone ulice i wilgotny klimat. Chopin o życiu codziennym w Wielkiej Brytanii.

3. Koncerty, wizyty, listy – Chopin w podróży po Wielkiej Brytanii.

20 kwietnia 1848 r. początek wizyty Chopina w Zjednoczonym Królestwie.

– przyczyny odmowy zagrania koncertu z Londyńskim Towarzystwem Filharmonicznym (stan zdrowia, ogólna niechęć do grania dla dużej publiczności, wreszcie: brak możliwości wykonania prób z orkiestrą, co  było dla Chopina – perfekcjonisty i muzyka preferującego koncerty w  mniejszych obiektach – nie do pomyślenia; co ważne, zupełnie inaczej traktował spontaniczne improwizacje w nielicznym gronie)

– 15 maja koncert przed Królową Wiktorią (nie na  dworze, a w Lancester House). Wiktoria: „grali jacyś pianiści”. Krótko o stosunku Wiktorii do sztuki, w tym do muzyki.

– 23 czerwca pierwszy publiczny koncert. Eaton Place. Grono słuchaczy: 150 osób. Przeważnie przychylne reakcje.  Krytyczna recenzja Davisona w „The Teims” (jak uparcie zapisywał nazwę gazety Chopin).

– 19 sierpnia. Do rodziny: „Żeby ten Londyn nie był taki czarny, a ludzie nie tacy ciężcy i odoru węglowego ani mgły nie było, to bym już i po angielsku się nauczył. Ale ci Anglicy tacy różni od Francuzów, do których jak do swoich przylgnąłem; tak wszystko na  funty biorą, sztuki dlatego lubią, że to lux; poczciwe serca, al. takie oryginały, że rozumiem, jak można samemu zesztywnieć albo się w machinę obrócić. Żebym był młodszy, to bym się może i na machinę puścił, dawałbym koncerta po wszystkich kątach i wygrywał najbezgustowniejsze awantury (byle za pieniądze!); al. teraz...”

– 28 sierpnia koncert w Manchesterze, „brytyjskiej” Łodzi, mieście industrialnym (moja hipoteza: tytułowe „zderzenie światów” najmocniej wystąpiło właśnie tutaj, choć, wg słów Chopina, „w tym zadymionym mieście salę koncertową, o  jakiej można tylko pomarzyć”).

Koncertuje w Manchesterze, w Concert Hall, za 60 gwinei. „Bardzo dobrze mię przyjęto; musiałem 3 razy usiąść do fortepianu. Sala piękna, 1200 osób.” W koncercie bierze udział troje śpiewaków (Alboni, Corberi i Salvi), odnosząc sukcesy w ariach Rossiniego, Belliniego, Donizettiego i Verdiego. Chopin gra w pierwszej części jakiś nokturn i Berceuse, w  drugiej – mazurka, balladę (f-moll) i walca. Dwa dni później w  „Manchester Guardian” sprawozdanie z koncertu. Recenzja szczegółowa 9 września w londyńskim „The Musical World”: „Niewątpliwie gra jego jest bardzo wykończona – może za bardzo i może raczej zasługiwałaby na miano finezyjnej – a jego delikatność i ekspresyjność są bezbłędne, brakowało im jednak zadziwiającej potęgi Leopolda Meyera, siły Thalberga, rozmachu Herza lub wdzięku Sterndale Benneta. Niemniej jednak p. Chopin jest z  pewnością wielkim pianistą i nikt nie może go słuchać, nie doznając pewnej dozy rozkoszy”.

– wizyta w Edynburgu, Glasgow. Bardzo pozytywna relacja amatora muzyki o koncercie Chopina.

– 6 października. Do Gutmanna: „Jestem w Szkocji, w  tym pięknym kraju Walter Scotta, ze wszystkimi wspomnieniami o Marii Stuart, dwóch Karolach itp. Włóczę się od jednego lorda do drugiego, od  jednego hrabiego do drugiego. A wszędzie przyjmują mnie z  najserdeczniejszą życzliwością i gościnnością bez granic, wszędzie znajduję doskonałe fortepiany, piękne obrazy i doborowe biblioteki; również polowania, psy, obiady bez końca, wreszcie piwnice, z których najmniej korzystam”.

– gościnne przyjęcia w Szkocji. Opieka „Erskinów”, kilka cytatów i  ciekawostek. „Moje Szkotki poczciwe, al. takie nudne, że niech Pan Bóg uchowa” :) Plotki o romansie, zdementowane przez Chopina w liście do  Grzymały: „do trumny jak do łoża małżeńskiego”

 

4. Postępujące osłabienie, powrót do Paryża.

– Słabość fizyczna Chopina a technika gry na  fortepianie. Przeniesienie akcentu z siły uderzenia na technikę gry. Unikanie utworów, do których wykonania potrzeba więcej sił. Zastój twórczy. „Dlaczegoż P. Bóg tak robi, że mnie nie od razu zabija, tylko tak pomału”. Tęsknota za George Sand.

– pod koniec października 1848 r. powrót do Londynu, gdzie Chopin od razu się rozchorował.

– Mimo choroby i osłabienia, „spłacenie długu” ostatnim koncertem publicznym w Guildhall 16 listopada (organizatorką księżna Marcelina Czartoryska). Nawiązanie do „sprawy polskiej”, krytykowanej przez socjalistów brytyjskich.

– 23 listopada. Wyjeżdża „z tego psiego Londynu” pod opieką Leonarda Niedźwieckiego i służącego, koleją żelazną do Falkeston, stamtąd promem do Boulogne sur Mer. Do Wojciecha Grzymały: „Każ w piątek bukiet fiołkowy kupić, ażeby w salonie pachniało”. W Paryżu 24 listopada.choroba morska na statku do Francji. 24 listopada z powrotem w mieszkaniu na Square d’Orleans.

W program Gallery Talk wplotę dodatkowe, ściśle związane z głównym tematem informacje, które spodziewam się znaleźć skserowanych tekstach – szczególnie w listach Jane Stirling.

Planuję również wydrukować jednostronicowe podsumowanie Gallery Talk dla gości (w liczbie 20 egzemplarzy), najchętniej z mapką przedstawiającą podróż Chopina po UK oraz informacjami bibliograficznymi. Traktuję Muzeum jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań własnej (tj. mojej i uczestników GT) interpretacji muzyki i  życia Chopina J

Podsumowanie rozmowy: ramy czasowe (1848 rok), główne miejsca wizyt, pogarszający się stan zdrowia, spotkania ze znanymi osobami (królowa Wiktoria, Karol Dickens), różnorodne postawy wobec twórczości Chopina, ostatni publiczny koncert.

Materiały pomocnicze: mapka Europy i Wielkiej Brytanii.  Informacje o liczbie ludności w Londynie, Manchesterze, Glasgow, Edynburgu. Szkice miast.

Nawiązania do galerii: I piętro – ostatni fortepian, Sala Kobiet (obecne wówczas w Wielkiej Brytanii Jenny Lind, Marcelina Czartoryska, Paulina Viardot, Jane Stirling; zwrócenie uwagi na George Sand – krótka charakterystyka obiektu tęsknoty i przyczyn rozpadu związku; zwrócenie uwagi na fakt, że Chopin do końca życia nosił przy sobie pierwszą otrzymaną od niej kartkę), II piętro (szkice i dagerotypy z Chopinem; fragment wystawy poświęcony podróży po Wielkiej Brytanii; opis choroby; Passeport krótka wzmianka o pierwszej wizycie Chopina w UK),  szkice przedstawiające artystów – tu zwrócę uwagę na modę, poszukam „angielskich” elementów w ubiorze).